Kopenhag’ın banliyö bölgesindeki Frederiksborgvej, geleneksel beyaz LED ışıkların yerini alarak dikkat çekici bir değişime sahne oldu. Artık bu cadde, yumuşak ve eşit şekilde yayılan kırmızı LED ışıklarla aydınlatılıyor. Ancak bu değişikliğin ardında sadece estetik bir tercih değil, aynı zamanda ekolojik bir amaç yatıyor.
Yarasalar için yapılan bu uygulama, hayvanların “uçuş koridorları” olarak bilinen geçiş bölgelerini korumayı hedefliyor. Gece aktif olan bu yaratıkların dinlenme ve beslenme alanları arasında hareket etmeleri için uygun ortam yaratılması gerekiyor. Yapay aydınlatma, özellikle yüksek mavi ışık içeriği taşıyan seçenekler, bu güzergahları kesintiye uğratarak hayvanların yaşam alanlarının parçalanmasına neden olabiliyor. Gladsaxe’deki bu proje, yaklaşık 600 metrelik bir yol boyunca 30 adet alçak profilli aydınlatma armatürü ile uygulanmış durumda. Bu armatürler, bir metre yükseklikten, yaklaşık 30 metre aralıklarla yerleştirilerek ışık ve karanlık arasında dönüşümlü alanlar oluşturmakta. Bu sayede hassas türler için kritik olan sürekli aydınlatmanın önüne geçilmektedir.
Görsel olarak alışılmadık bir değişiklik olarak algılanan kırmızı ışık, sürücüler tarafından rahatlıkla görülebiliyor. Proje, aydınlatmadaki küçük değişikliklerin bile biyoçeşitlilik üzerinde büyük etkiler yaratabileceğini göstermektedir. Kırmızı ışık spektrumunun seçimi ise tamamen bilimsel verilere dayanmaktadır. Uzun dalga boylu kırmızı ışığın, gece hayvanları üzerinde beyaz ışığa göre çok daha az etkisi olduğu kanıtlanmıştır. 2017 yılında Hollanda Ekoloji Enstitüsü tarafından gerçekleştirilen bir çalışmada, bazı yarasa türlerinin kırmızı ışık altında normal aktivitelerine devam ettiği, beyaz ve yeşil ışık altında ise aktivitelerinin belirgin şekilde azaldığı gözlemlenmiştir. Bu bulgu, hassas bölgelerde standart LED aydınlatmanın kullanılmasını sorgulatmaktadır.
Bu uygulama, daha kapsamlı bir sokak aydınlatma modernizasyon programının bir parçası olarak hayata geçirilmiştir. Belediye, enerji operatörü Andel Lumen ile iş birliği yaparak Avrupa Birliği’nin “Aydınlatma Metropolü – Yeşil Hareketlilik” projesine katılmaktadır. Bu kapsamda binlerce aydınlatma armatürünün daha verimli ve çevre dostu seçeneklerle değiştirilmesi planlanıyor. Beklenen enerji tasarrufu ise yıllık milyonlarca kilovat saat düzeyinde olması öngörülüyor.
Ancak bu durum, yerel boyutun ötesinde bir etki yaratıyor. Dünyanın farklı şehirleri, güvenlik, enerji verimliliği ve çevresel sürdürülebilirlik arasında bir denge arayışı içindeler. Aydınlatma, bu denklemin kritik bir parçası haline gelmekte. Gladsaxe’nin yenilikçi çözümü, enerji tüketiminin azaltılması kadar ışığın spektrumu, yoğunluğu ve mekansal dağılımı üzerinde akıllı kontrol sistemlerinin kurulmasını gerektirdiğini de ortaya koyuyor. Bu yaklaşım, kentsel çevrelerde doğal yaşam alanlarıyla etkileşimin yoğun olduğu bölgelerde de uygulanabilirlik potansiyeli taşımakta. Teknoloji şirketleri ve belediyeler, bu tür yenilikçi çözümleri gelecekteki “akıllı aydınlatma” sistemlerine entegre etmek durumunda kalacaklar.
