3 Haziran 2026 tarihinde Rusya Bilimler Akademisi Uzay Araştırmaları Enstitüsü’ne bağlı Güneş Astronomisi Laboratuvarı, Güneş’te gerçekleşen güçlü patlamalar sonucu “siyah örtü” gibi Güneş’in yüzeyini kaplayan nötr hidrojen bulutunun korona katmanında parçalandığını duyurdu. Bu olay, “siyah patlama” olarak adlandırıldı ve bilim insanları, bulutun bir kısmının Dünya’ya ulaşarak doğaya karışacağını belirtti.
Laboratuvardan yapılan açıklamada, çarşamba günü Moskova saatiyle 10.00’da (TSİ ile aynı) gün içinde gerçekleşen ikinci güçlü patlamanın, Güneş tacındaki (korona) nötr hidrojen bulutunu parçaladığı ifade edildi. Nötr hidrojen bu durumdayken, Güneş’in sıcak atmosferinden gelen ışımalar için neredeyse opak bir hale gelerek fotonların hidrojenin iyonlaşmasına harcanmasına yol açtığı belirtildi.
Bilim insanları, “Sonuçta Güneş’in parlak yüzeyinin üstünde sanki siyah bir örtü varmış gibi bir görüntü oluşuyor. Bu ‘örtü’, nötr hidrojen tamamen iyonlaşana veya Güneş diskinin dışına çıkana kadar varlığını sürdürüyor,” diyerek olayın etkisini vurguladı. Ayrıca, bu olayın bilimsel açıdan güçlü bir görsel etki yarattığını belirten laboratuvar, “Eğer ‘wow-effect’ nedir diye merak ediyorsanız, işte böyle görünüyor,” şeklinde açıklamada bulundu.
Aynı zamanda, laboratuvar, hidrojen bulutunun bir kısmının Dünya’ya doğru yöneldiğini, bu parçacıkların atmosferin üst katmanlarına kısmen nüfuz edeceğini, soğuyarak bir kısmının yeryüzüne inip kayaçlar ve okyanuslar tarafından tutulacağını, ayrıca bitkiler tarafından da emilebileceğini aktardı.
3 Haziran’da Güneş’te toplam beş adet C sınıfı (normal) patlama, iki adet M sınıfı (güçlü) patlama ve bir adet X sınıfı (en yüksek seviye) patlama meydana geldi. Bilim insanları, benzer ölçekteki son olayların 24 Nisan’da kaydedildiğini ve o gün içinde iki adet en üst seviyede patlama yaşandığını hatırlattı. Güneş patlamaları, yaydıkları X-ışını (röntgen) enerjisine göre A, B, C, M ve X olmak üzere beş ana sınıfa ayrılıyor.
Bu patlamalar, Dünya’da manyetik fırtınalara yol açabilir. Manyetik fırtınalar, enerji altyapısında aksamalar, kısa dalga haberleşme ve navigasyon sistemlerinde bozulmalar, endüstriyel elektrik şebekelerinde gerilim dalgalanmaları gibi teknik sorunlara sebep olabiliyor. Artan güneş aktivitesi, kutup ışıklarının (aurora) görüldüğü alanın genişlemesine de yol açabiliyor. Bununla birlikte, manyetik fırtınaların insan sağlığı üzerindeki etkileri hakkında bilim camiasında henüz kesin bir görüş birliği bulunmuyor.
Yazar: Yusuf Arslan
